વિશ્વનું હવામાન : દરેક ખંડનું હવામાન કેવું

વિશ્વનું હવામાન

મિત્રો વિશ્વનું હવામાન વૈવિધ્યતા પૂર્વક ભરેલું છે. કેમકે દરેક દેશનું હવામાન અલગ મિજાજ ધરાવતું હોય છે. તો મિત્રો આજની આ ખૂબ જ મહત્વની પોસ્ટમાં આપણે વિશ્વનું હવામાન જેમાં દરેક ખંડનું હવામાન કેવું જોવા મળે છે? એ અંગેની થોડીક માહિતી મેળવશું.

મિત્રો વિશ્વનું હવામાન એશિયા ખંડમાં પણ અલગ અલગ રૂપે જોવા મળે છે. જેમ કે ઉત્તર એશિયાના દેશોનું હવામાન કંઈક અલગ જ હોતું હોય છે. તો દક્ષિણ એશિયાનું હવામાન પણ મોસમી પ્રકારનું જોવા મળતું હોય છે. તો પૂર્વ એશિયાના વિસ્તારોમાં પણ હવામાનના દાવ પેચ કંઈક અલગ જ જોવા મળે છે.

એશિયા ખંડની વાત કરીએ તો, મિત્રો એશિયા ખંડનું હવામાન જેમાં ઉત્તર એશિયા ખંડના વિસ્તારોની વાત કરીએ તો, આ ઉત્તર એશિયાના વિસ્તારો વર્ષ દરમિયાન મોટે ભાગે ઠંડીની જપેટમાં ઘેરાયેલા હોય છે. જેમાં ઉત્તર સાયબેરીયાનો પ્રદેશ તો મોટેભાગે વર્ષ દરમિયાન બરફથી ઢકયેલો જ હોય છે. આટલી બધી ઠંડી ઉત્તર એશિયાના વિસ્તારોમાં જોવા મળે છે.

મિત્રો વિશ્વનું હવામાન એટલે જ દરેક ખંડમાં અલગ અલગ જોવા મળે છે. એ જ રીતે દક્ષિણ એશિયાની વાત કરીએ તો, મિત્રો આ વિસ્તારમાં આવતા દેશોની યાદી જોઈએ તો, ભારત, નેપાળ, પાકિસ્તાન, બાંગ્લાદેશ, મ્યાનમાર, શ્રીલંકા આ દેશનું હવામાન મોસમી પ્રકારની આબોહવા ધરાવતું હવામાન જોવા મળે છે.

આ દેશોમાં સમય અંતરે ઋતુ પરિવર્તન જોવા મળે છે. જેમાં વિન્ટર સેશન, સમર સેશન તેમજ મોનસુન સેશનનો નો રાઉન્ડ સમય મુજબ આ દેશોમાં જોવા મળતો હોવાથી વિશ્વનું હવામાન દક્ષિણ એશિયા ખંડના દેશોમાં મોસમી પ્રકારનું ગણી શકાય. કેમ કે અહીં નિયમિત સમયે હવામાનમાં દર વર્ષે ફેરફાર જોવા મળે છે.

વિશ્વનું હવામાન

તો મિત્રો દક્ષિણ પશ્ચિમ એશિયા ખંડમાં આવતા દેશોમાં વિષમ પ્રકારનું હવામાન જોવા મળે છે. આ દેશોમાં જેમાં સાઉદી અરેબીયા સાઇડના વિસ્તારોમાં વર્ષ દરમિયાન લગભગ ગરમીનો પારો ખૂબ જ ઊંચો જોવા મળે છે. આ વિસ્તારોમાં વરસાદનું પ્રમાણ વર્ષ દરમિયાન ખૂબ જ ઓછું જોવા મળે છે. એટલે જ વિશ્વનું હવામાન અહી વિષમ હવામાનની ઓળખ સાબિત કરે છે.

વિશ્વનું હવામાન આફ્રિકા ખંડમાં કંઈક અલગ જ મિજાજ ધરાવે છે. આફ્રિકા ખંડમાં વિષુવવૃતના પટ્ટામાં આવતા દેશોમાં વર્ષ દરમિયાન હવામાન ખૂબ જ ભેજવાળું તેમજ ગરમ રહે છે. આ વિસ્તારોમાં આવતા દેશોમાં લગભગ બોપર બાદ કાયમી વરસાદની એક્ટિવિટી જોવા મળે છે. આ વરસાદ કડાકા ભડાકા સાથે દરરોજ બપોર બાદ જોવા મળતો હોય છે. ટૂંકમાં આ વિસ્તારનું હવામાન ગરમ તેમજ ભેજવાળું વર્ષ દરમિયાન જોવા મળે છે.

દક્ષિણના દેશોમાં એટલે કે આફ્રિકા ખંડના દક્ષિણી ભાગોમાં હવામાન મધ્ય આફ્રિકા ખંડ કરતાં થોડું અલગ હવામાન જોવા મળે છે. જેમાં દરિયાકાંઠાના વિસ્તારોમાં ઠંડીનું પ્રમાણ ઉત્તરમાં આવેલા દેશો કરતા વિશેષ રૂપે વધુ પડતું જોવા મળે છે. અને આ વિસ્તારોમાં વરસાદની એક્ટિવિટી તો રહે છ, પરંતુ રાત દરમિયાન આ વિસ્તારોના દેશોનું હવામાન થોડું ઠંડુ જોવા મળે છે.

મિત્રો હવે ઉત્તર અમેરિકા ખંડની વાત કરીએ તો, વિશ્વનું હવામાન ઉત્તર અમેરિકા ખંડમાં અલગ અલગ જોવા મળે છે. ઉત્તર અમેરિકા ખંડની વાત કરીએ તો, ઉત્તરના દેશો જેમાં જેમકે કેનેડા જેવા દેશોમાં વર્ષ દરમિયાન તાપમાન હંમેશા ખૂબ જ નીચું જોવા મળે છે. તો રાત્રિના સમયગાળા દરમિયાન આ વિસ્તારનું હવામાન ખૂબ જ ઠંડુ જોવા મળે છે. તાપમાનનો પારો માઇનસમાં પણ દર વર્ષે ચાલ્યો જાય છે.

આ વિસ્તારોમાં હંમેશા બરફ વરસાદ પણ જોવા મળે છે. જેમ જેમ ઉત્તરમાં ચાલ્યા જાય તેમ તેમ બરફ વરસાદનો પ્રભાવ ઉત્તર અમેરિકા ખંડમાં વધુ પડતો જોવા મળે છે. ટૂંકમાં મિત્રો વિશ્વનું હવામાન અનુસંધાને ઉત્તર અમેરિકા ખંડમાં દક્ષિણના દેશો કરતા ઉત્તરના વિસ્તારોમાં વર્ષ દરમિયાન હવામાન હંમેશા ઠંડુગાર રહે છે.

ઉત્તર અમેરિકા ખંડના દક્ષિણે દેશોની વાત કરીએ તો, મિત્રો આ દેશોમાં વરસાદનું પ્રમાણ વધુ જોવા મળે છે. તો હવામાન પણ સમ જોવા મળે છે. કેમકે અહીં ઠંડી પણ જોવા મળે છે અને વરસાદ પણ જોવા મળે છે. પરંતુ તાપમાન ખૂબ ઊંચું થતું નથી. વિશ્વનું હવામાન મુજબ આ દેશોમાં ટોર્નેડો અવારનવાર બનતા હોય છે. જે એક સામાન્ય બાબત જણાય છે.

ઉત્તર અમેરિકા ખંડના દક્ષિણના ભાગોના દેશોમાં વાવાઝોડાઓ અવાર નવાર ટકરતા રહે છે. જેનું મુખ્ય રીઝન એટલાન્ટિક મહાસાગરમાં બનતી લો પ્રેશર સિસ્ટમ હંમેશા મજબૂત થાઈને વાવાઝોડામાં ફેરવાતી હોય છે. આ વાવાઝોડાનો ભોગ લગભગ ઉત્તર અમેરિકા ખંડના પૂર્વ ભાગના વિસ્તારોમાં હંમેશા રહેતો હોય છે. એટલે જ વિશ્વનું હવામાન ઉત્તર અમેરિકા ખંડમાં દરેક દિશામાં પણ અલગ અલગ જોવા મળે છે.

દક્ષિણ અમેરિકા ખંડની વાત કરીએ તો, વિશ્વનું હવામાન દક્ષિણ અમેરિકા ખંડમાં પણ અલગ મિજાજ ધરાવે છે. દક્ષિણ અમેરિકા ખંડના દક્ષિણી વિસ્તારોમાં તાપમાન હંમેશા નીચું રહે છે. જ્યારે દક્ષિણ અમેરિકા ખંડના ઉત્તરના વિસ્તારોમાં તાપમાન દક્ષિણી દેશોના વિસ્તારો કરતા હંમેશા ઊંચું જોવા મળે છે.

તો દક્ષિણ અમેરિકા ખંડમાં વિષુવ્રત પટ્ટા ઉપર આવતા દેશોમાં વિશ્વનું હવામાન કંઈક અલગ જ મૂડ ધરાવે છે. આ વિસ્તારોમાં આવતા દેશોમાં મુશળાધાર વરસાદ બોપર પછી જોવા મળે છે. આ વિસ્તારનું હવામાન ગરમ તેમજ ખૂબ જ ભેજવાળું જોવા મળે છે. એટલે જ એમેઝોનના જંગલો બારેમાસ લીલાછમ રહે છે. જેનું મુખ્ય કારણ આ જ ગણી શકાય.

બીજી તરફ વિશ્વનું હવામાન યુરોપ ખંડમાં પણ અલગ અલગ જોવા મળે છે. જોકે મિત્રો યુરોપ ખંડનું હવામાન ઘણા દેશોમાં એક સરખું જોવા મળે છે. અહીં વિન્ટર સિઝન ખૂબ જ લાંબી રહે છે. અને સમર સેશન ખૂબ જ ટૂંકો રહે છે. યુરોપ ખંડમાં ઉતરી ભાગના આવતા વિસ્તારોમાં બરફ વરસાદનું જોર વર્ષ દરમિયાન લગભગ કાયમ રહે છે. આ વિસ્તારમાં ગરમીનું પ્રભુત્વ ખૂબ જ ઓછું જોવા મળે છે.

મિત્રો ઓસ્ટ્રેલિયા ખંડની વાત કરીએ તો, વિશ્વનું હવામાન ઓસ્ટ્રેલિયા ખંડમાં પણ અલગ અલગ જોવા મળી રહ્યું છે. દક્ષિણ પુર્વ ઓસ્ટ્રેલિયા ખંડમાં હવામાન ઠંડુ તેમજ વરસાદ વાળું રહે છે. કેમકે આ વિસ્તાર દક્ષિણમાં હોવાથી સાથે સાથે પેસિફિક સમુદ્રના ભેજવાળા પવનો આ વિસ્તારના વિસ્તારને વરસાદથી ભરપૂર માત્રામાં તૃપ્ત કરે છે.

જ્યારે ઉત્તર પૂર્વ ઓસ્ટ્રેલિયા ખંડમાં હવામાન ખૂબ જ ગરમ રહે છે. આ વિસ્તારમાં આવતા પ્રદેશોનું તાપમાન ખૂબ જ ઊંચું રહે છે. મિત્રો આ વિસ્તારમાં પણ વાવાઝોડા અવારનવાર ટકરાતા હોય છે. જેનું મુખ્ય કારણ પેસિફિક સમુદ્ર પરથી ફુકાતા પવનો બંગાળની ખાડી તરફ ગતિ કરે છે, એ ગાળા દરમિયાન ક્યારેક વાવાઝોડાની પેર્ટન પણ સર્જાય છે. જેનો ભોગ ઓસ્ટ્રેલિયાના આ વિસ્તારો ક્યારેક ક્યારેક બનતા હોય છે.

ટૂંકમાં મિત્રો વિશ્વનું હવામાન વિશ્વના દરેક ખંડોમાં અલગ અલગ મિજાજ ધરાવે છે. જે ઉપર આપેલી માહિતી મુજબ તમે સ્પષ્ટ વિચારી શકો છો. કોઈપણ એક ખંડમાં પણ સમ હવામાન જણાતું નથી. જેમકે કોઈપણ એક ખંડમાં પૂર્વ ભાગ કરતાં પશ્ચિમ ભાગનું હવામાન વિપરીત જોવા મળતું હોય છે. એટલે જ હવામાનની પેર્ટન વિશ્વમાં અલગ અલગ જોવા મળે છે.

મિત્રો જેમકે એશિયા ખંડ, ઉત્તર અમેરિકા ખંડ, દક્ષિણ અમેરિકા ખંડ, આફ્રિકા ખંડ, યુરોપ ખંડ એમજ ઓસ્ટ્રેલિયા ખંડના દરેક વિસ્તારોમાં વિશ્વનું હવામાન અલગ અલગ જોવા મળે છે. એક ખંડમાં પણ દરેક દિશામાં હવામાનમાં પણ એક મોટો ફેરફાર જોવા મળતો હોય છે. જેમ કે ઉપર જણાવેલી વાત મુજબ એશિયા ખંડમાં પણ હવામાનનો મિજાજ અલગ અલગ રહે છે.

તો મિત્રો આવી નવી નવી હવામાનની નિયમિત અપડેટ મેળવવા માટે અમારી વેબસાઈટ Weather Tv સાથે જોડાયેલા રહેજો. જેથી તમને હવામાન લક્ષી જાણવા જેવી અપડેટ તમને સરળતાથી મળી રહે.

મહાસાગર અને હવામાન અંગેની રૂપરેખા : World Weather

મહાસાગર અને હવામાન

મિત્રો સમગ્ર વિશ્વના દરેક મહાસાગર હવામાન અંગે અલગ અલગ વલણ ધરાવતા હોય છે. તો આજની આ મહત્વની પોસ્ટમાં વિશ્વના દરેક મહાસાગર નું હવામાન કેવું વર્ષ દરમિયાન જોવા મળે છે? એ અંગેની વાત કરશું.

પ્રથમ તો મિત્રો હિંદ મહાસાગર ની વાત કરીએ તો, હિંદ મહાસાગર પણ ખૂબ જ મોટો મહાસાગર છે. હિંદ મહાસાગર વિષુવવૃત ઉપર પણ અસ્તિત્વ ધરાવે છે. જ્યારે હિંદ મહાસાગર સમશીતોષ્ણ કટિબંધમાં પણ ફેલાયેલો છે. તો વિષુવવૃતથી દક્ષિણે પણ હિંદ મહાસાગર નું અસ્તિત્વ પણ જોવા મળે છે. ટૂંકમાં મિત્રો હિંદ મહાસાગરની દેરેક દિશામાં હવામાન અલગ અલગ જોવા મળે છે.

હિંદ મહાસાગરના 2 ભાગલા પાડવામાં આવ્યા છે. એક ઉત્તરીય હિંદ મહાસાગર અને એક દક્ષિણીય હિંદ મહાસાગર. જેને આપણે નોર્થ ઇન્ડિયન ઓશન તેમજ સાઉથ ઇન્ડિયન ઓશનના નામથી પણ ઓળખીએ છીએ. મિત્રો આ બંને ભાગમાં હવામાનમાં ખૂબ મોટી વિષમતા જોવા મળે છે.

મિત્રો નોર્થ ઇન્ડિયન મહાસાગરનું હવામાન મોસમી પ્રકારની પેર્ટન ધરાવતા હવામાનની ગણનામાં આવે છે. નોર્થ ઇન્ડિયન ઓશન મહાસાગર એટલે કે ઉત્તરીય હિંદ મહાસાગરમાં પણ બે અલગ અલગ સમુદ્રનું વિભાજન થાય છે. જેમાં ઉત્તર પશ્ચિમનો ભાગ અરબ સાગર તરીકે ઓળખાય છે. જ્યારે ઉત્તર પૂર્વનો ભાગ બંગાળની ખાડી તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.

સાઉથ એશિયા ખંડના વિસ્તારોમાં એટલે કે જ્યારે ચોમાસું સિઝનનો પ્રારંભ થાય છે. ત્યારે મુખ્યત્વે આ બંને સાગરની એક્ટિવિટીના કારણે સાઉથ વેસ્ટ મોન્સૂનનું ઉદગમ થાય છે. જોકે આ ચોમાસું એક્ટિવિટીને પ્રેરિત કરતા પવનો વેસ્ટ પેસિફિક મહાસાગરથી સફર કરી અને હિન્દ મહાસાગરમાં એન્ટ્રી કરીને વરસાદી હવામાન બનાવે છે. જોકે આ બાબતે આપણે એક નવી પોસ્ટમાં ચર્ચા કરશું.

મહાસાગર અને હવામાન

ટૂંકમાં મિત્રો હિંદ મહાસાગરમાં બે ભાગ જોવા મળે છે. ઉત્તર હિંદ મહાસાગર અને દક્ષિણ હિંદ મહાસાગર. દક્ષિણ હિંદ મહાસાગર અંગેની થોડીક હવામાનની પેટર્નની વાત કરીએ તો, મિત્રો દક્ષિણ હિન્દ મહાસાગરમાં બનતા વાવાઝોડા દક્ષિણ ધ્રુવ તરફ ગતિ કરે છે. દક્ષિણ હિંદ મહાસાગરના સમુદ્ર જળ સપાટીનું તાપમાન ઉત્તર હિંદ મહાસાગરના જળ સપાટીના તાપમાન કરતાં ખૂબ જ નીચું જોવા મળતું હોય છે.

હવે મિત્રો પેસિફિક મહાસાગરની વાત કરીએ તો, પેસિફિક મહાસાગર એ વિશ્વનો સૌથી મોટો મહાસાગર છે. આ મહાસાગરમાં પણ હવામાનમાં વૈવિધ્યતા ખૂબ જ વધુ પડતી જોવા મળે છે. વિશ્વમાં વર્ષ દરમિયાન જે તે સમયે વાવાઝોડા બનતા હોય છે, તેમાં મુખ્ય સિંહ ફાળો પેસિફિક મહાસાગરનો હોય છે. એટલે કે પેસિફિક મહાસાગરમાં વાવાઝોડા અવારનવાર બનવા એ એક ખૂબ જ સામાન્ય બાબત ગણાય છે.

પશ્ચિમ પેસિફિક મહાસાગરની વાત કરીએ તો, આ મહાસાગરને વાવાઝોડા બનવા માટેનું હબ ગણી શકાય. કેમ કે વેસ્ટ પેસિફિક સમુદ્રમાં અવારનવાર વાવાઝોડા બને છે. અને આ વાવાઝોડાની ગતિ મુખ્યત્વે ઉત્તર પશ્ચિમની જોવા મળતી હોય છે.

જેમ કે વેસ્ટ પેસિફિક સમુદ્રમાં બનતા વાવાઝોડા અવારનવાર ફિલીપાઇન્સ ટાપુઓ ઉપર ટકરાતા હોય છે. એટલે જ ફિલિપાઇન્સ ટાપુના વિસ્તારોમાં દર વર્ષે લગભગ ઘણા બધા વાવાઝોડાનો સામનો કરવો પડે છે. અને આ વિસ્તારોમાં મોટી નુકસાનીનો આંક પણ જોવા મળતો હોય છે. કેમ કે પેસિફિક સમુદ્રમાં બનતા વાવાઝોડા અત્યંત શક્તિશાળી હોય છે. જેને અનુસંધાને જ્યારે જ્યારે મેદાન તરફ ટકરાય છે ત્યારે મોટી નુકસાની નોતરે છે.

તો પશ્ચિમ પેસિફિક મહાસાગરમાં જે વાવાઝોડું અવારનવાર બનતું હોય છે, તે વાવાઝોડા તાઇવાન તેમજ જાપાનને પણ ખૂબ જ અસર કર્તા બને છે. તાઈવાન તેમજ જાપાનમાં જ્યારે જ્યારે પેસિફિક મહાસાગરના વાવાઝોડાનો સામનો કરવો પડે છે, ત્યારે ત્યારે અત્યંત ભારે પવન સાથે ભારે વરસાદની શક્યતા આ દેશોમાં જોવા મળે છે. જે ભૂતકાળમાં આપણે ઘણા દાખલાઓ જોઈ શકીએ છીએ.

હવે મિત્રો એટલાન્ટિક મહાસાગરની વાત કરીએ તો, એટલાન્ટિક મહાસાગરમાં પણ હવામાનની પેર્ટન અલગ જોવા મળે છે. ઉત્તરય એટલાન્ટિક મહાસાગરમાં ઠંડીનું પ્રમાણ ખૂબ જ વધુ પડતું જોવા હોય છે. આ મહાસાગરમાં ક્યારેક ક્યારેક ઉત્તર ધ્રુવ તરફથી આવતી હિમશીલાઓ પણ આ ઉત્તર એટલાન્ટિક મહાસાગરમાં જોવા મળે છે. ઉત્તર ધ્રુવના ઠંડા પ્રદેશોને અનુસંધાને ઉતરીય એટલાન્ટિક મહાસાગર નું જળ સપાટીનું તાપમાન ખૂબ જ ઠંડું જોવા મળે છે.

દક્ષિણ એટલાન્ટિક મહાસાગરની વાત કરીએ તો, મિત્રો દક્ષિણ એટલાન્ટિક મહાસાગરનું જળ સપાટીનું તાપમાન ઉત્તરિય એટલાન્ટિક મહાસાગરના જળ સપાટીના તાપમાન કરતાં ઊંચું જોવા મળે છે. સમગ્ર વિશ્વના હવામાનમાં જે અસરકર્તા પરીબળ ગણાય છે તે અલ નીનો નું માપદંડ આ એટલાન્ટિક મહાસાગ ની જળ સપાટીને અનુસંધાને નક્કી કરવામાં આવે છે.

તો મધ્ય એટલાન્ટિક મહાસાગરમાં જ્યારે જ્યારે ચક્રવાતનું નિર્માણ થાય છે. ત્યારે ત્યારે આ ચક્રવાતો વેસ્ટ ઈન્ડિઝ ટાપુઓ અથવા તો ઉત્તર અમેરિકાના દક્ષિણ પૂર્વના વિસ્તારોમાં આ ચક્રવાતો અવાર નવાર ટકરાતા જોવા મળે છે. અને તે વિસ્તારો ઉપર મોટી નુકસાની કર્તા આ ચક્રવાતો સાબિત થાય છે.

વિષુવૃત્તીય કક્ષામાં જે જે મહાસાગર આવે છે તે, મહાસાગરો ઉપર વર્ષ દરમિયાન મોટેભાગે ક્લાઉડ કવર વધુ પડતું જોવા મળે છે. અને દરિયામાં પણ પુષ્કળ વરસાદ આ વિષુવવૃત્તીય પટ્ટામાં આવતા મહાસાગરોમાં જોવા મળે છે. આ પટાના આવતા મહાસાગરોમાં thunderstorm એક્ટિવિટી વાળો વરસાદ અવારનવાર પડતો હોય છે.

એ જ રીતે ઉત્તર ધ્રુવીય મહાસાગર અને દક્ષિણ ધ્રુવીય મહાસાગરની પણ વાત કરીએ તો, આ બંને મહાસાગરનું તાપમાન બીજા મહાસાગરની સરખામણીએ ખૂબ જ ઠંડું જોવા મળે છે. ઉત્તર ધ્રુવીય મહાસાગર અને દક્ષિણ ધ્રુવીય મહાસાગરમાં મોટી મોટી હિમશીલાઓ પણ આ મહાસાગરમાં જોવા મળે છે.

મિત્રો ઉત્તર ધ્રુવીય મહાસાગર અને દક્ષિણ ધ્રુવીય મહાસાગર આ બંને મહાસાગરમાં દિવસ અને રાત દરમિયાન ભારે પવન ફૂંકાતો હોય છે. અને સાથે સાથે રાત્રિના સમયગાળા દરમિયાન તાપમાન પણ માઇનસની અંદર જતું રહે છે. જે ઉત્તર ધ્રુવ અને દક્ષિણ ધ્રુવના હવામાન ઉપરથી તમે સ્પષ્ટ રીતે સમજી શકશો.

એક અભ્યાસ મુજબ દરેક ખંડના હવામાનમાં જે તે ખંડ લાગુ મહાસાગરમાં જે પરિસ્થિતિનું નિર્માણ થતું હોય છે, તે પરિસ્થિતિ મુજબ દરેક ખંડનું હવામાન જોવા મળતું હોય છે. જોકે ખંડ વાઇઝ હવામાન અંગેની વાત કરીએ તો, આ પોસ્ટ ખૂબ જ મોટી થઈ જાય. એટલે આ અંગે આપણે સંપૂર્ણ વાત એક નવી પોસ્ટના માધ્યમથી કરીશું.

હિંદ મહાસાગરના હવામાન અંગેની થોડીક માહિતી ટૂંકમાં મેળવીયે તો, મિત્રો ઉત્તરીય હિંદ મહાસાગરમાં જે એક્ટિવિટી બનતી હોય છે, તેને હિસાબે જ ભારતમાં ચોમાસાનું નિર્માણ થતું હોય છે. અને આ ચોમાસું ધીરે ધીરે આગળ વધીને સમગ્ર ભારત દેશને કવર કરતું હોય છે.

મે મહિનાના અંતિમ દિવસોમાં હિંદ મહાસાગરમાં જ્યારે હાઈ પ્રેસરનું નિર્માણ થાય છે, ત્યારે આ પવનો મેડાગાસ્કર તરફથી ફંટાઈને ભારત, પાકિસ્તાન, સહિત શ્રીલંકા દેશ તરફ ફંટાય છે. અને અરબ સાગરમાંથી પૂરી માત્રામાં ભેજ ઉપાડી અને ભારત દેશ ઉપર એક મજબૂત કલાઉડ કવર બનાવે છે.

સાઉથ વેસ્ટના ભેજવાળા પવનો જ્યારે બંગાળની ખાડી પર આવી અને ફરીથી વળાંક લે છે, ત્યારે અવાર નવાર બંગાળની ખાડીમાં સર્ક્યુલેશન સિસ્ટમ અથવા તો મજબૂત લો પ્રેશર સિસ્ટમનું નિર્માણ થતું હોય છે. અને આ સિસ્ટમ ફરીથી ભારતમાં એન્ટર થઈને દેશના મોટાભાગના વિસ્તારોને વરસાદથી પ્રભાવિત આ સિસ્ટમ કરતી હોય છે.

મિત્રો એટલે જ ઉત્તરીય હિંદ મહાસાગર ભારતના ચોમાસા માટે મુખ્ય રૂપ બને છે. કેમકે ઉત્તરીય હિંદ મહાસાગરમાં પવનની બદલાતી પેર્ટનને અનુસંધાને દક્ષિણ એશિયાના ઘણા દેશોમાં ચોમાસાની એન્ટ્રી થાય છે. જેનું મુખ્ય કારણ ઉત્તરીય હિંદ મહાસાગરની વીંડ એક્ટિવિટીને ગણી શકાય.

ટૂંકમાં દરેક મહાસાગરની રૂપરેખા અલગ અલગ જોવા મળતી હોય છે. એટલે કે દરેક મહાસાગરનું હવામાન અલગ અલગ પેટર્ન ધરાવતું હોય છે. અને આ હવામાન અંગેની નવી નવી અપડેટ અમે Weather Tv વેબસાઈટના માધ્યમથી આપતા રહીશું. તો મિત્રો અમારી વેબસાઈટ સાથે જોડાયેલા રહેજો આભાર.

વાતાવરણ અને હવામાન : Weather and Climate

વાતાવરણ અને હવામાન

પૃથ્વીનું વાતાવરણ પાછલા ઘણા વર્ષોથી બદલાતું જોવા મળી રહ્યું છે. તો મિત્રો આજની આ મહત્વની પોસ્ટમાં વાતાવરણ અને હવામાન આ બંને પરિસ્થિતિ વચ્ચે શું ડિફરન્સ જોવા મળે છે? એ અંગેની વાત કરશું. જેથી હવામાન અને વાતાવરણ આ બંને શબ્દની વ્યાખ્યા તમને સરળતાથી સમજાઈ જશે.

ગુજરાતમાં જ્યારે જ્યારે ચોમાસાનું આગમન થાય છે. ત્યારે ત્યારે મોટેભાગે હવામાન શબ્દ સાંભળવા મળતો હોય છે, કે આજનું હવામાન કેવું રહેશે આવતીકાલનું હવામાન કેવું રહેશે? મિત્રો હવામાનની આ કઈ પરિસ્થિતિ છે? કે ચોમાસું દરમિયાન આપણે વાતાવરણ શબ્દને બદલે હવામાન શબ્દ અવાર નવાર સાંભળીએ છીએ.

વાતાવરણ

પહેલા આપણે વાતાવરણ એટલે શું? એ અંગેની માહિતી મેળવીએ. મિત્રો વાતાવરણ એ હવામાનની લાંબા ગાળાની પરિસ્થિતિ ગણાય છે. એટલે પૃથ્વી સપાટી પર વાતાવરણ દર 30 કે 35 વર્ષે બદલાતું હોય છે. એટલે જ હવામાનની લાંબા ગાળાની પરિસ્થિતિ એટલે જ વાતાવરણ જેને આપણે આબોહવા તરીકે પણ ઓળખીએ છીએ.

વધુ દાખલા તરીકે એક ઉદાહરણ લઈને સમજીએ તો પૃથ્વી સપાટીનું છેલ્લા 20 થી 30 વર્ષ દરમિયાન તાપમાન વધી રહ્યું છે. પહેલા મોટે ભાગે બધા દેશોમાં જે તાપમાનનો પારો જોવા મળી રહ્યો હતો તેના કરતાં પાછલા 20 થી 25 વર્ષ દરમિયાન ગરમીનું પ્રમાણ વધી રહ્યું છે. મિત્રો આજે ગરમીનું પ્રમાણ વધ્યું છે તે ખૂબ જ લાંબા ગાળાના વર્ષો દરમિયાન વધ્યું છે.

એટલે જ મિત્રો હવામાનની આ લાંબા ગાળાની પરિસ્થિતિને વાતાવરણ કહેવાય. જેને અંગ્રેજીમાં આપણે ક્લાઈમેટ કહીએ છીએ તો, ગુજરાતીમાં અમુક અમુક વખતે આબોહવાના નામથી પણ વર્ણન કરીએ છીએ.

મિત્રો દર 30 કે 35 વર્ષના સમયગાળા દરમિયાન હવામાનની પરિસ્થિતિમાં જે ફેરફાર જોવા મળે છે, તેને વાતાવરણ કહેવામાં આવે છે. એટલે જ વાતાવરણ દરરોજ બદલાતું નથી. વાતાવરણ એ હવામાનની લાંબા ગાળાની બદલવાની સ્થિતિ ગણાય.

જ્યારે હવામાનની ટૂંકા ગાળાની પરિસ્થિતિમાં જે ફેરફાર જોવા મળે છે તેને આપણે હવામાન કહીએ છીએ. કેમ કે પૃથ્વી સપાટી પરના જે તે પ્રદેશનું હવામાન દર 2 થી 3 કલાકે પણ બદલાતું જોવા મળે છે. ટૂંકા ગાળાની સ્થિતિમાં જે હવામાનમાં ફેરફાર જોવા મળે છે, તેને આપણે હવામાન તરીકે ઓળખીએ છીએ.

ભારત દેશ અંગેનો વિચાર કરીએ તો મિત્રો ભારતના બધા જ રાજ્યોનું હવામાન એકસરખું જોવા મળતું નથી. જેનું મુખ્ય રીઝન એ જ છે કે, હવામાન દર કલાકે પણ બદલાતું જોવા મળે છે. જ્યારે ભારત દેશનું વાતાવરણ જે તે સમયે એક જ રૂપે જોવા મળતું હોય છે. જેમકે શિયાળો ચાલતો હોય ત્યારે દેશના મોટાભાગના વિસ્તારોમાં ઠંડીનું પ્રભુત્વ જોવા મળતું હોય છે. કેમકે આ ભારતનું વાતાવરણ ગણી શકાય.

મિત્રો એક ઉદાહરણ લઈને આ વાતને વ્યવસ્થિત રીતે સમજીએ. ધારો કે બેંગ્લોરનું તાપમાન 25 ડિગ્રી સેલ્સિયસ જે સમયે જોવા મળતું હોય છે, એ જ સમયગાળા દરમિયાન જમ્મુનું તાપમાન 6 ડિગ્રી જોવા મળતું હોય છે. એક જ સમયે આ બંને હવામાનની પરિસ્થિતિ અલગ અલગ જોવા મળે છે.

એટલે જ આ પરિસ્થિતિને આપણે હવામાન તરીકે ઓળખીએ છીએ. કેમકે હવામાન એ દરેક સ્થળનું અલગ અલગ જોવા મળતું હોય છે કેમકે આ પરિસ્થિતિ એ ટૂંકા ગાળાની પરિસ્થિતિ ગણાય. ટૂંકા ગાળામાં તથા ફેરફારોની અવસ્થાને હવામાન કહેવામાં આવે છે.

મિત્રો એટલે જ આપણે હવામાન અંગે આગાહી સાંભળતા હોઈએ છીએ પરંતુ વાતાવરણની આગાહી આપણે ક્યારેય સાંભળતા નથી. વિશ્વના દરેક પ્રદેશોનું હવામાન દર 3 થી 6 કલાક દરમિયાન બદલાતું હોય છે.

તેનાથી વિરુદ્ધ વાતાવરણ ટૂંકા ગાળાના સમયમાં બદલાતું નથી. એટલે જ વાતાવરણ એ લાંબા ગાળાની પરિસ્થિતિ ગણાય છે. શિયાળો ઉનાળો અને ચોમાસું આ ઋતુ ભારતનું એક વાતાવરણના આધારે ગણી શકાય.

કેમ કે સમય મુજબ શિયાળાનું આગમન થાય છે. સમય મુજબ ઉનાળાનું આગમન થાય છે. અને સમય મુજબ ચોમાસાનું આગમન થાય છે. આ ચક્ર વર્ષોથી ચાલ્યું આવે છે. એટલે જ હવામાનની લાંબાગાળાની સ્થિતિને વાતાવરણ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.

છેલ્લા કેટલાક વર્ષોથી પૃથ્વીનું વાતાવરણ સતત બદલાઈ રહ્યું છે. ઉત્તર ધ્રુવમાં જામેલા બરફના થર હવે ધીરે ધીરે ઓગળી રહ્યા છે. તો વિશ્વના વિવિધ મહાસાગરની સપાટી ધીરે ધીરે ઊંચી આવી રહી છે. તો બીજી તરફ વિશ્વના મોટાભાગના દેશોનું તાપમાન ધીરે ધીરે વધી રહ્યું છે. કારણ કે આ વધઘટ એ લાંબા ગાળાની સ્થિતિમાં ધીરે ધીરે થતી જોવા મળતી હોય છે. એટલે જ આ સ્થિતિને વાતાવરણ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.

મિત્રો ઉપર જણાવવામાં આવેલી વાત મુજબ તમે હવામાન અને વાતાવરણનો ભેદ તમે સમજી ગયા હશો. પાછલા વર્ષોમાં પૃથ્વી સપાટી પરના વાતાવરણમાં કેટલો ફેરફાર જોવા મળ્યો છે? એ અંતર્ગત નવી માહિતી આપણે નવી પોસ્ટના માધ્યમથી રજુ કરશું. જે તમને સામાન્ય જ્ઞાન મેળવવામાં ખૂબ જ ઉપયોગી બનશે.

તો મિત્રો આવી હવામાનની નવી નવી માહિતી મેળવવા માટે અમારી વેબસાઈટ Weather Tv સાથે ખાસ જોડાયેલા રહેજો. જેથી હવામાન અંતર્ગત નવી નવી અપડેટ તમને રેગ્યુલર રીતે મળતી રહે. બધા જ મિત્રો નો ખુબ ખુબ આભાર.

હવામાન કેવું રહેશે : Weather Report

હવામાન કેવું રહેશે

વિશ્વના દરેક વિસ્તારોનું હવામાન અલગ અલગ પેટર્ન ધરાવતું હોય છે. ભારત દેશની જ વાત કરીએ તો, મિત્રો ભારતના દરેક રાજ્યના હવામાનમાં કંઈકને કંઈક ફેરફાર જોવા મળતો હોય છે. તો આજની આ મહત્વની પોસ્ટમાં હવામાન અંગેની મહત્વની વાત કરશું.

દક્ષિણ એશિયાના દક્ષિણના દેશોનું હવામાન એ મોસમી પ્રકારની આબોહવા ધરાવતું જોવા મળે છે. જેમાં પાકિસ્તાન, નેપાળ, બાંગ્લાદેશ, ભારત, થાઈલેન્ડ, બર્મા સહિત શ્રીલંકા જેવા દેશોનું હવામાન મોસમી પ્રકારની આબોહવા ધરાવતું હવામાન ગણાય છે. કેમ કે અહીં સમય અંતરે હવામાનમાં બદલાવ જોવા મળતો હોય છે.

મિત્રો હવામાનની આગાહી અત્યારના સમયમાં કરવી ખૂબ જ સરળ બની ગઈ છે. કેમ કે હવામાનના વિવિધ મોડલના સહારે જે તે પ્રદેશમાં ઠંડીનું પ્રમાણ કેવું રહેશે? ગરમીનું પ્રમાણ કેવું રહેશે, તો જે તે પ્રદેશમાં વરસાદની સંભાવના આગામી દિવસોમાં કેવી રહી શકે? એ સંબંધીત હવામાનની આગાહી કરવી ખૂબ જ સરળ બની ગઈ છે.

હવામાન

વિશ્વના દરેક ખંડનું હવામાન અલગ-અલગ જોવા મળતું હોય છે. જેમ કે એશિયા ખંડમાં પણ ઉત્તર એશિયાના દેશોનું હવામાન મોટેભાગે વર્ષ દરમિયાન ઠંડુ રહેતું હોય છે. તો દક્ષિણ પૂર્વ એશિયાના દેશોનું હવામાન ગરમ રહેતું હોય છે. આ દેશોમાં વરસાદની સંભાવના ખૂબ જ ઓછી જોવા મળતી હોય છે. તો પૂર્વ એશિયાના દેશોનું હવામાન એકદમ ઠંડુ તેમજ વરસાદની સંભાવના વધુ ધરાવતું ગણી શકાય.

મુખ્યત્વે હવામાનની ખુબ જ સચોટ આગાહી અત્યારના હવામાનના મોડલના આધારે કરી શકાય છે. હવામાનના ઘણા બધા મોડલો જોવા મળતા હોય છે. જેમાં ગ્લોબલ ફોરકાસ્ટિંગ સર્વિસ, યુરોપિયન મોડલ આ બધા હવામાનના મોડલમાં સચોટ રીતે હવામાનની આગાહી સરળતા પૂર્વક કરી શકાય છે. જોકે ટૂંકા ગાળાના હવામાનની આગાહી કરવામાં ગ્લોબલ મોડલ બાજી મારી જાય છે.

દરિયાઈ લેવલે જો કોઈ મોટી સિસ્ટમ આકાર લઈ રહી હોય ત્યારે આ અંગે હવામાનનો ટ્રેક યુરોપિયન મોડલમાં ખૂબ જ ચોકસાઈ પૂર્વક જોવા મળી શકે છે. કેમકે જ્યારે જ્યારે દરિયામાં કોઈ મોટી વરસાદની સિસ્ટમ આકાર લેતી હોય ત્યારે નજીકના કાંઠાના વિસ્તારોનું હવામાન કેવું રહેશે? એ ચિત્રો યુરોપિયન મોડલમાં સચોટ રીતે જાણી શકાય છે.

મિત્રો યુરોપના દેશોની વાત કરીએ તો, યુરોપનું હવામાન વર્ષ દરમિયાન મોટેભાગે ઠંડુ રહેતું હોય છે. એમાં પણ ઉત્તર યુરોપના દેશોમાં અવીરત બરફ વરસાદનો રાઉન્ડ જોવા મળતા હોય છે. કેમકે આ વિસ્તારોમાં સૂર્યના કિરણો ખૂબ જ ત્રાસા પડતા હોવાથી આ વિસ્તારનું હવામાન મોટેભાગે ઠંડુ જોવા મળતું હોય છે. જેમાં અમુક અમુક વિસ્તારોમાં તાપમાન માઇનસમાં પણ રહેતું હોય છે.

એ જ રીતે ઉત્તર એશિયામાં આવેલા સાઇબરીયા પ્રદેશનું હવામાન પણ વર્ષ દરમિયાન ખૂબ જ ઠંડું જોવા મળતું હોય છે. અહીં મોટેભાગે બરફના થર જામેલા જોવા મળતા હોય છે. કેમકે સૂર્યના કિરણો અહી પણ ખૂબ જ ત્રાસા અહીં પડતા હોવાથી મોટેભાગે અહીંના વિસ્તારનું તાપમાન માઇનસની આજુબાજુ જોવા મળતું હોય છે.

તો આફ્રિકા ખંડમાં આવેલા સહારા રણની વાત કરીએ તો, મિત્રો સહારા રણનું હવામાન ખૂબ જ વિષમ પ્રકારનું જોવા મળતું હોય છે. અહીં તાપમાનનો પારો 50 ડિગ્રી ઉપર પણ જોવા મળતો હોય છે. કેમકે સહારા રણનું હવામાન વિષમ હવામાન ગણાય છે. વરસાદની સંભાવના અહીં ખૂબ જ નહિવત જોવા મળતી હોય છે. તો રાત્રે ઠંડીનો પ્રકોપ ભરપૂર માત્રામાં જોવા મળતો હોય છે.

ભારતમાં આવેલા ચેરાપુંજી અંગેની વાત કરીએ તો, મિત્રો આ વિસ્તારમાં વિશ્વનો સૌથી વધુમાં વધુ વરસાદ આ વિસ્તારમાં નોંધાતો જોવા મળે છે. કેમ કે ભૌગોલિક સ્થાન મુજબ અહીંના હવામાનમાં વરસાદને લગતા સુટેબલ પરિબળોનું નિર્માણ થતું હોવાથી આ વિસ્તારમાં વિશ્વનો સૌથી વધુ વરસાદ નોંધાતો જોવા મળે છે.

એ જ રીતે થરના રણના હવામાનના પરિબળો કંઈક વિપરીત જોવા મળતા હોય છે. અહીં ઉનાળાની સિઝન દરમિયાન તાપમાનનો પારો ક્યારેક ક્યારેક 50 ડિગ્રીની આજુબાજુ પણ જોવા મળતો હોય છે. તો ચોમાસું દરમિયાન અહીં વરસાદની સંભાવના ખુબ જ ઓછી જોવા મળતી હોય છે. જેનું મુખ્ય રીઝન અહીં હવામાનની વિષમતા ગણી શકાય.

તો મિત્રો બીજી તરફ વેસ્ટ પેસિફિક સમુદ્ર લાગુના દેશોના હવામાનની પેટર્ન અંગેની વાત કરીએ તો, મિત્રો અહીં વર્ષ દરમિયાન અવાર નવાર સમુદ્રી તોફાનો નો સામનો કરવો પડે છે. કેમકે વેસ્ટ પેસિફિક સમુદ્રમાં બનતા ચક્રવાતો મોટે ભાગે તાઈવાન તેમજ ફિલિપાઇન્સ ટાપુઓ ઉપર અવાર નવાર ટકરાતા જોવા મળે છે. જેનું મુખ્ય રીઝન વેસ્ટ પેસિફિક સમુદ્રના હવામાનની પેટર્નને ગણી શકાય.

એટલે જ મિત્રો હવામાનની પેટર્નને આધારે જે તે પ્રદેશના હવામાનની સ્થિતિ અનુસરતી હોય છે. દાખલા તરીકે ભારત તેમજ ચીનના હવામાનની પેટર્ન પણ અલગ અલગ જોવા મળતી હોય છે. કેમકે જે તે પ્રદેશની ભૌગોલિક પરિસ્થિતિને આધારે હવામાનની પેટર્ન નક્કી થતી હોય છે.

મિત્રો આમ હવામાનની રૂપરેખા વિશ્વના વિવિધ વિસ્તારોમાં અલગ અલગ જોવા મળે છે. ઉત્તર અમેરિકા ખંડના વિસ્તારોનું હવામાન મોટે ભાગે ઠંડુ રહેતું હોય છે. તો દક્ષિણ અમેરિકા ખંડના વિસ્તારોનું હવામાન વરસાદી હવામાન સાથે સાથે વર્ષ દરમિયાન હંમેશાં વાદળછાયું રહેતું હોય છે.

ગુજરાતનું હવામાન કેવું રહેશે? ચોમાસું સિઝન દરમિયાન ગુજરાતમાં કયા વિસ્તારોમાં વરસાદની સંભાવના રહેશે? એ અંતર્ગત નિયમિત રીતે અપડેટ અમે Weather Tv વેબસાઈટના માધ્યમથી રજૂ કરીએ છીએ. તો મિત્રો ગુજરાતના હવામાનની નિયમિત અપડેટ મેળવવા માટે અમારી સાથે જોડાયેલા રહેજો આભાર.

error: Content is protected !!